XSD, XML en gerelateerde technologieën on Leerlijnen KCA

5.0 Todo voor XML-technologien

Wed, 04 Mar 2026 00:00:00 +0000

1.0 Todo-lijst voor XML-technologien

Nr	Wie	Wat
01	Johan	Todo-lijst vullen

5.1 XML syntax en structuur

Thu, 12 Mar 2026 00:00:00 +0000

5.1 XML syntax en structuur

Begrijpt de syntax en structuur van XML-documenten.

Het probleem: hoe wissel je gegevens uit?

Stel je voor: twee gemeentelijke systemen moeten gegevens over een inwoner uitwisselen. Het ene systeem (A) slaat gegevens op in een database, het andere (B) in een heel ander formaat. Hoe zorg je ervoor dat beide systemen elkaars gegevens begrijpen?

Je zou de gegevens in platte tekst kunnen sturen, bijvoorbeeld:

Jan de Vries, Kerkstraat 12, 3511AB, Utrecht

Maar dit levert direct problemen op:

Oefening 5-3-4

Mon, 23 Mar 2026 00:00:00 +0000

Oefening 5.3.4: Het creëren en gebruiken van globale types

In deze oefening gaan we het schema “Procesdocumentatie4.xsd”, dat je in de voorgaande oefening hebt bewaard zo aanpassen dat we geen redundant definities meer in het schema hebben staan.

Bewaar gedurende de onderstaande oefeining wedrom zelf regelmatig het bestand.

Opdracht

Ga naar het XML-Schema ‘Procesdocumentatie4.xsd’ dat je in de voorgaande oefening hebt vervaardigd of open het opnieuw in ‘Altova XMLSpy’;
Wijzig zo nodig de editing modus naar “Text”;

Klantgegevens

Oefening 5-3-1

Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0000

Oefening 5.3.1: Een eenvoudig XML-SChema

We gaan in het onderliggende cursusonderdeel toewerken naar een XML-Schema dat geschikt is voor drie verschillende typen documenten, een orderbon, een betaalbevestiging en een factuur.

Maak daarvoor in een XML-Schema de volgende elementen aan met daarachter tussen haakjes het datatype.

orderbon (string);
betaalbevestiging (boolean);
factuur (integer);
voorletters (string);
postcode (string).
ordernummer (string);

Opdracht

Open in ‘Altova XMLSpy’ een nieuw document via “File - New…” (of met Ctrl-N);
Kies “xsd XML Schema v1.0” en klik op “OK”;
Wijzig zo nodig de editing modus naar “Text”;
Zoals je ziet is er een eerste xs:element aangemaakt met daarbinnen een xs:annotation. Die laatste kan gebruikt worden om de diverse XML-Schema onderdelen van documentatie te voorzien. Binnen deze cursus zullen we er verder geen aandacht aan besteden;
Wijzig het xs:element zoals in de intro van deze oefening bij ‘orderbon’ staat aangegeven en voeg ook de twee andere xs:element elementen toe;
Bewaar het bestand ergens als “Procesdocumentatie1.xml” en meteen ook als “Procesdocumentatie2.xml”;
Ga naar “DTD/Schema - Generate Sample XML/JSON/YAML File…”;
Als alles goed is krijg je nu het menu “Generate sample XML file” met daarin in het veld “Please select root” de zes zojuist door je aangemaakte elementen. Selecteer er 1 en klik op “OK”. Er wordt vervolgens een XML-bestand gegenereerd dat voldoet aan het schema;
Als je wil kan je dit voor alle zes de elementen doen. De gegenereerde bestanden hoeven niet bewaard te worden.

Oefening 5-3-2

Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0000

Oefening 5.3.2: Beperken van waardetypes

In de voorgaande oefening hebben we de elementen <voorletters>, <postcode> en <ordernummer> gedefinieerd. In deze oefening gaan we het waardedomein daarvan beperken. Het element <voorletters> mag alleen maar bestaan uit een of meer combinaties van een hoofdletter en een punt (.). Het <postcode> element mag alleen waardes bevatten die starten met 4 cijfers direct gevolgd door 2 hoofdletters. En het <ordernummer> element mag niet langer dan 13 lang zijn.

Oefening 5-3-3

Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0000

Oefening 5.3.3: Definiëren van complexere structuren

In deze oefening gaan de elementen <orderbon>, <factuur> en <betaalbevestiging> flink op de schop. De elementen <voorletters>, <postcode> en <ordernummer> zullen onderdeel gaan uitmaken van de nieuwe structuur. Hieronder zie je het informatiemodel dat als basis dient voor deze nieuwe structuur.

Je ziet dat in deze grafische weergave van het model de objecttypes ‘Factuur’, ‘Orderbon’ en ‘Betaalbevestiging’ anders zijn vormgegeven evenals de relaties die van daaruit naar ‘Order’ lopen. Dit komt omdat we al hebben onderkent dat deze objecttypes geen rol spelen in enige database of berichtuitwisseling. De structuur in de documenten zal zoals je zal zien ook niet helemaal overeenkomen met die in dit informatiemodel.

Oefening 5-2-1

Sat, 14 Mar 2026 00:00:00 +0000

Oefening 5.2.1: StUF Zaken

Je krijgt nu een sneak preview in een StUF bericht. Het is een goed voorbeeld van het toepassen van namespaces en we kijken dus nog niet naar de semantiek achter het bericht.

Benodigde files

Download ZakLk01.zip en plaats de inhoud (ZakLk01.xml) op een locatie waar jij er makkelijk bij kunt.
Download Zkn0310-schema.zip en plaats de inhoud (een aantal XML-Schema bestanden) op een locatie waar jij er makkelijk bij kunt.

Opdracht

Oefening 5-1-1

Fri, 13 Mar 2026 00:00:00 +0000

Oefening 5.1.1: Visitekaartje

Teneinde de input voor visitekaartjes automatisch te kunnen verwerken, heeft de verantwoordelijke afdeling van een groot IT-bedrijf een web-pagina gebouwd. Daarin worden de gegevens ingebracht die op een visitekaartje geplaatst kunnen worden. Deze gegevens worden in XML-formaat naar het bedrijf gestuurd, dat uiteindelijk de visitekaartjes produceert. Het XML-schema waarin dit XML-formaat is vastgelegd ga je nu gebruiken om een XML-bestand te creëren.

Benodigde files

Download Visitekaartje.zip en plaats de inhoud (Visitekaartje.xsd) op een locatie waar jij er makkelijk bij kunt.

Opdracht

Oefening 5-1-2

Fri, 13 Mar 2026 00:00:00 +0000

Oefening 5.1.2: Luxe visitekaartje

Het bedrijf heeft besloten voor specifieke functies ook privé informatie op een visitekaartje toe te staan. Het gaat om het adres, het e-Mailadres, het telefoonnummer en het mobielenummer. Het XML-schema is daartoe aangepast.

Benodigde files

Download Visitekaartje-luxe.zip en plaats de inhoud (Visitekaartje-luxe.xsd) op een locatie waar jij er makkelijk bij kunt.

Opdracht

Open ‘Altova XMLSpy 2024 Enterprise XML Editor’.;
Creëer een nieuw XML-document via “File – New” en kies de optie “xml Extensible Markup language 1.0”;
Als je nu op OK klikt krijgt je het “Choose Schema or DTD” menu te zien. Selecteer de optie “Assign Schema/DTD file”;
Klik vervolgens achter het invoerveld op het map icoontje voor “Browse file” en selecteer het bestand “Visitekaartje-luxe.xsd” waar je dat eerder hebt opgeslagen;
Klik op “Open” en vervolgens op “OK”;
XMLSPY heeft nu wederom een XML-bestand voor je aangemaakt met dezelfde minimaal benodigde set elementen als eerder en deze geopend in “Text view”. Voorzie de elementen weer van inhoud.
Valideer indien gewenst weer.;
Creëer een extra adres, e-Mailadres, telefoonnummer en mobielnummer;
Definieer op deze elementen het in het XML-Schema gespecificeerde attribuut. Ga daarvoor in de starttag achter de naam staan en voor een spatie in. Je krijgt dan te zien welke attributen je toe kunt voegen. Voorzie deze ook van een waarde die is toegestaan. Negeer het attribuut ‘xsi:type’;
Bewaar het bestand ergens als “Visitekaartje-luxe.xml”.

5.2 XML-namespaces

Thu, 12 Mar 2026 00:00:00 +0000

5.2 XML-namespaces

Begrijpt het doel van XML-namespaces en kan de techniek daarachter toepassen in de context van meerdere standaarden.

Probleem

In de voorgaande paragraaf gaven we al aan dat XML voorziet in een techniek waarmee computers, maar ook mensen, ondubbelzinnig kunnen begrijpen wat elk gegeven betekent. Maar wat als je nu gegevens wil vastleggen of uitwisselen over verschillende entiteiten die weliswaar een andere betekenis hebben maar wel dezelfde naam gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan een ‘Bank’, dit kan een meubel zijn maar ook een financiële instelling. In de onderstaande tabel geven we nog een aantal voorbeelden:

5.3 XML-Schema's (XSD)

Wed, 04 Mar 2026 00:00:00 +0000

5.3 XML-Schema’s (XSD)

Kan XML-Schema’s (XSD’s) lezen, begrijpen en opstellen.

Het probleem: XML is te vrij

In sectie 5.1 heb je geleerd hoe je met XML gegevens structureert. Maar XML zelf legt alleen syntaxregels op — welgevormdheid. Het zegt niets over welke elementen en attributen zijn toegestaan, in welke volgorde ze mogen voorkomen of welke waarden geldig zijn.

Stel: twee gemeentelijke systemen wisselen persoonsgegevens uit via XML. Systeem A stuurt:

5.4 XML-schemavalidatie

Wed, 04 Mar 2026 00:00:00 +0000

Terug naar leerlijn 5

5.4 XML-schemavalidatie

Begrijpt XML-schemavalidatie en kan documenten valideren tegen schema’s.

Welgevormdheid: de basisregels

Een XML-document dat aan alle syntaxregels voldoet, heet welgevormd (Engels: well-formed). Een document dat niet welgevormd is, wordt door elke XML-verwerker geweigerd — er is geen “beetje goed”.

Regel 1: Precies één root-element

<!-- Fout: -->
<voornaam>Jan</voornaam>
<achternaam>de Vries</achternaam>

<!-- Goed: -->
<persoon>
 <voornaam>Jan</voornaam>
 <achternaam>de Vries</achternaam>
</persoon>

Regel 2: Elke openingstag heeft een sluitingstag

5.5 SOAP-protocol

Wed, 04 Mar 2026 00:00:00 +0000

5.5 SOAP-protocol

Begrijpt SOAP als protocol voor gegevensuitwisseling op basis van XML.

5.6 XML vs. JSON

Wed, 04 Mar 2026 00:00:00 +0000

5.6 XML vs. JSON

Kent het verschil tussen XML en JSON als uitwisselingsformaten.

5.7 JSON Schema's

Wed, 04 Mar 2026 00:00:00 +0000

5.7 JSON Schema’s

Heeft kennis van JSON Schema’s (aanvullend naast XSD).